MATSENO
TSHEDIMOŠO KA GA BONYELELE
GO KWEŠIŠA BONYELELE
BONYELELE KE ENG?
Bonyelele ke keko ya malokollo.
NA MALOKOLLO A ŠOMA BJANG?
Lelokollo ke setho sa mmele moo lerapo le tee le sepelago godimo ga le lengwe. Marapo a mabedi akhwi a swaragantšwe ke mešifa, yeo e dirago gore marapo a eme felo gotee mola digoba di taologa le go hunyela go dira gore lelokollo le sepele.
Mafelelo a digoba a ba a mannyane gomme a bopa mešifa ye e tsentšwego ka lerapong.
Mafelelong a marapo go na le llaga ya lešetla. Lešetla le gona ka gare ga lelokollo. Lešetla le thibela marapo gore a se ke a gohlana gomme le šoma bjalo ka semetšašoko.
Sekgoba gare ga lelokollo ke moletšana wa lelokollo woo o nago le seela sa sedibelamalokollo. Seelana sekhwi se nošetša lelokollo gomme sa fepa lelokollo le lešetla.
Go šuta ga lelokollo go hlolega ge digoba di hunyela, di goga lešika, gomme la šutišetša marapo a mabedi felo gotee goba go a katologantšha.
NA GO NA LE MEHUTA YE E FAPANEGO YA BONYELELE?
Go na le mehuta ye mentši ya go fapana ya BONYELELE. Go na le malwetši a go feta lekgolo a a kago hlola bonyelele.
RA ke bolwetši bjo bo sa folego bjoo bo ka amago mmele ka moka ka maikutlo a kakaretšo a go se phele gabotse. Dibontšhi tše kgolo tša RA ke go ruruga, go hwibila, go ruthela le bohloko mo malokollong. RA e bonala la mathomo mo malokollong a mannyane a dinao, diatla le mo go manakaila. Bo ka no tloga moo go ya go malokollo a magolo – sejabana, magetla le dikhuru. Ge RA e le gare e gola, malokollo a ka no golofala gomme a ngangega a se sa šuta.
BONYELELE BJA TSHENYEGO
Bonyelele bja tshenyego ke seemo seo se ka hlolwago ke konalo le kgeigo ya malokollo bjalo ka dikhuru, dinoka le menwana, goba bo hlolwago ke kgobalo. Bjo ke bolwetši bja malokollo fela, gomme ga bo fetele mmele ka moka. OA e ama ditho ka moka tša lelokollo gomme ya hlola bohloko bjo tsenelelago le ngangego, kudu morago ga tšhidillo ya ditho.
Nogakoto ke bolwetši bja phetogophetogo ya dijo mmeleng ka tlholego ya peu ya leabela yeo go sa tsebjego sehlodi sa yona.
KE MANG YO A SWARWAGO KE BONYELELE?
Bonyelele bo ka swara mang le mang. Mehuta ye mengwe ya bonyelele gantši e hlolega go maloko a lapa a batho bao ba nago le bonyelele.
Bonyelele bo swara batho ba mengwaga ka moka, go akaretšwa le bana.
Dibopego tše dingwe tša bonyelele di atile mo basading (mohl. Sekabonyelele) mola tše dingwe di atile mo banneng (mohl. Nogakoto)
Bonyelele bja tshenyego bja sekontari bo atile mo go batho ba bafsa, bobedi banna le basadi gomme bo amantšhwa le dintlha tša go swana le phetelo, papadi goba letšhogo le legolo.
Bonyelele bja tshenyego bo atile kudu mo go batho bao ba tšofetšego.
GO KA DIRWA ENG GO ALAFA BONYELELE?
Kalafo ya bonyelele e tla laolwa ke sehlodi gomme e ka akaretša tše di latelago:
A DIKGATO KAKARETŠO
) Fokotša boima ge o na le mmele goba o akotše kudu; tiišetša digoba ka go dira dithobollo; tlogela alkoholo le dijo tše itšego ( Mo go nogakoto efoga dijo tše di nago le dikagare tša diproteine bjalo ka nama ye khwibidu, nama ya kolobe, tokwane, hlapi, spinaše, dinawa tše di omilego, dierekisi tša go oma le dihlodi
Tšhomišo ya sepalaka, setlamo, sefalagahla, khumelatolo goba seširelatšakokoilane, lehlotlo, dikokotlelo le didirišwa tše dingwe tša thušo, di thuša balwetši ba bangwe, eupša se se ya le gore ke malokollo afe a amegilego le bošoro bja kgobalo ya lelokollo.
B DIHLARE
Diokobatšabohloko analgesics dihlare tša bohloko di ka dirišwa go okobatša bohloko.
Dihlare tše e sego diokobatšadikwi le tša go thibela keko di ka thuša go fokotša bohloko, ngangego le go ruruga ga malokollo. Di šomiše ka tlhokomelo.
Dihlare tša go okobatša bolwetši di ka dirišwa go thibela go ipušeletša ga bohloko le go ruruga ga malokollo. Di ka dirišetšwa mehuta ye itšego ya bonyelele bjalo ka sekabonyelele.
C KALAFO
Ge molwetši a na le kgobalo ye šoro ya lelokollo gona go ka nyakega gore a dirwe opereišene go fediša bohloko le go kaonafatša go šoma ga lelokollo. Mabakeng a mangwe kalafo e a nyakega go thibela tshenyego ye nngwe ya lelokollo.
NA O KA DIRA ENG GE O AKANYA GORE O NA LE BONYELELE?
Etela lefelo la kgauswi le wena la tlhokomelo ya maphelo goba ngaka ya lapa. Ye nngwe ya dikgato tša mathomo e tlo ba go lekola ge e le gore dika/dibontšhi di hlolwa ke bonyelele goba rumatiki.
